Arabuluculuk toplantısına avukatla katılmak zorunlu değildir. Taraflar görüşmelere bizzat katılabildiği gibi kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla da katılabilir. Avukatın toplantıda bulunması özellikle uyuşmazlığın hukuki çerçevesinin önceden değerlendirilmesi, taleplerin hesaplanması, tekliflerin…
Arabuluculuk toplantısına avukatla katılmak zorunlu değildir. Taraflar görüşmelere bizzat katılabildiği gibi kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla da katılabilir. Avukatın toplantıda bulunması özellikle uyuşmazlığın hukuki çerçevesinin önceden değerlendirilmesi, taleplerin hesaplanması, tekliflerin sonuçlarının anlaşılması ve anlaşma metninin imzadan önce kontrol edilmesi bakımından tarafın karar sürecini destekleyebilir. Buna karşılık arabulucu tarafsızdır, karar vermez ve taraflardan birine hukuki tavsiye sunan kişi konumunda değildir.
İnternette arabulucu avukat şeklinde arama yapan kişiler açısından en önemli ayrım da budur: arabulucu uyuşmazlığın iki tarafına eşit mesafede süreci yönetirken taraf avukatı kendi müvekkilinin hukuki durumunu değerlendirir. Bu nedenle arabuluculuk toplantısında avukat bulunması arabulucunun yerine geçmek anlamına gelmez. İki rol birbirini ikame etmez ve farklı görevler üstlenir.
Arabuluculuk bir yargılama değildir. Arabulucu tarafların yerine karar vermediği için toplantının sonunda kabul edilecek veya reddedilecek tekliflerin hukuki ve ekonomik sonuçlarını tarafların değerlendirmesi gerekir. Avukatla katılım bu değerlendirmeyi daha sistemli hale getirebilir. Özellikle uyuşmazlık birden fazla talep kalemi içeriyorsa hangi kalemin hangi belgeye dayandığı, hangi konunun pazarlığa açık olduğu ve hangi hükmün ileride yeni bir uyuşmazlık doğurabileceği toplantıdan önce çalışılabilir.
Bu hazırlık tarafın mutlaka daha yüksek bir bedel elde edeceği veya anlaşmanın kesin olarak sağlanacağı anlamına gelmez. Arabuluculukta sonuç tarafların iradesine bağlıdır. Avukatın işlevi sonuca ilişkin garanti vermek değil, müvekkilin seçenekleri hukuki sonuçlarıyla birlikte görmesine yardımcı olmaktır.
| Başlık | Arabulucu | Taraf avukatı |
|---|---|---|
| Konum | Tarafsız üçüncü kişidir. | Temsil ettiği tarafın hukuki menfaatini gözetir. |
| Temel görev | Müzakere sürecini yönetir ve tarafların iletişimini kolaylaştırır. | Müvekkilin haklarını taleplerini ve seçeneklerini hukuki açıdan değerlendirir. |
| Hukuki tavsiye | Taraflara hukuki tavsiye veremez. | Müvekkiline hukuki değerlendirme ve danışmanlık sunabilir. |
| Karar yetkisi | Uyuşmazlık hakkında karar vermez. | Müvekkil adına karar mercii değildir. Nihai irade tarafın kendisine aittir. |
| Anlaşma metni | Sürecin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar ve anlaşma belgesinin oluşumunda rol alır. | Metindeki yükümlülükleri süreleri ödeme koşullarını ve hukuki sonuçları müvekkili açısından kontrol edebilir. |
Avukatla yürütülen hazırlığın ilk adımı uyuşmazlığın kapsamını doğru tanımlamaktır. Talebin yalnızca toplam bir rakam olarak ifade edilmesi çoğu zaman yeterli değildir. Alacağın veya yükümlülüğün hangi sözleşmeye hangi işleme ya da hangi hukuki ilişkiye dayandığı belirlenmeli ve mevcut belgelerle karşılaştırılmalıdır.
Bu hazırlığın amacı toplantıyı bir dava dilekçesi sunumuna çevirmek değildir. Arabuluculuğun müzakere yapısı korunurken tarafın neyi neden talep ettiğini ve hangi sonucun kendisi açısından ne anlama geldiğini bilmesi hedeflenir.
Para ile değerlendirilebilen uyuşmazlıklarda yanlış veya eksik hesap müzakerenin yönünü doğrudan etkileyebilir. İşçilik alacakları ticari alacaklar kira kaynaklı talepler veya sözleşmeden doğan borçlar gibi konularda ana para ile faiz yan alacaklar ödeme tarihleri ve daha önce yapılmış ödemeler birbirinden ayrılmalıdır. Her uyuşmazlık aynı hesap yöntemine tabi olmadığı için tek bir standart formül kullanmak doğru değildir.
Avukat talebin hukuki dayanağını ve hesapta dikkate alınması gereken unsurları belirleyebilir. Teknik hesaplama gereken dosyalarda ise muhasebe kayıtları veya başka uzmanlık alanlarına ilişkin veriler ayrıca incelenebilir. Böylece müzakere yalnızca karşılıklı rakam söyleme aşamasında kalmaz ve tekliflerin hangi hukuki zeminde değerlendirildiği daha açık hale gelir.
Arabuluculuk sonunda tarafların üzerinde anlaştıkları hususlar anlaşma belgesine dönüştürülebilir. Mevzuat gereği üzerinde anlaşmaya varılan hususlar hakkında sonradan dava açılamaması bu metnin kapsamını önemli hale getirir. Bu nedenle belgenin yalnızca toplam ödeme tutarını içermesi yeterli olmayabilir. Ödemenin zamanı yöntemi taksit koşulları teslim yükümlülükleri masraf paylaşımı ve tarafların hangi talepler bakımından anlaşmaya vardığı açık yazılmalıdır.
Avukatın metin kontrolündeki rolü belgenin müvekkilin iradesini doğru yansıtıp yansıtmadığını incelemek ve belirsiz ifadelerin olası sonuçlarını açıklamaktır. Özellikle geniş kapsamlı ibra feragat veya tüm uyuşmazlığı sona erdirdiği düşünülebilecek hükümler imzalanmadan önce dikkatle değerlendirilmelidir. Arabulucu tarafsız konumu nedeniyle bir tarafın kişisel hukuki danışmanı gibi hareket edemez.
Arabuluculuk ücreti hesaplama işlemi tek bir sabit tutara veya tek bir yüzdeye indirgenemez. Yürürlükteki Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyuşmazlığın para ile değerlendirilebilir olup olmamasına sürecin anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmamasına uyuşmazlığın türüne taraf sayısına ve ilgili tarife hükümlerine göre farklı hesaplama yöntemleri öngörebilir. Ayrıca geçerli bir ücret sözleşmesinin bulunup bulunmaması da değerlendirmede önem taşır.
2026 yılı tarifesinde arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle eski bir hesaplama tablosunun doğrudan kullanılması yanıltıcı olabilir. Arabulucuya ödenecek ücret ile tarafın kendi avukatına ödeyeceği avukatlık ücreti de birbirinden ayrı kalemlerdir. Toplantıya avukatla katılma kararı verilirken bu iki ücretin aynı şey olmadığı göz önünde tutulmalıdır.
Hayır. Mevzuat tarafların arabuluculuk görüşmelerine bizzat kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılmasına imkan verir. Ancak avukatın taraf yerine temsil yetkisiyle katılacağı durumda vekaletnamenin arabuluculuk bakımından gerekli özel yetkiyi içermesi önemlidir. Tarafın bizzat toplantıda bulunduğu ve avukatın hukuki destek sağladığı durum ile avukatın tarafı temsilen tek başına katıldığı durum aynı değildir.
Avukatla katılımın pratik değeri uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Basit ve kapsamı açık bir uyuşmazlık ile çok sayıda talep kalemi sözleşme hükmü veya uzun vadeli yükümlülük içeren bir uyuşmazlık aynı hazırlığı gerektirmez. Özellikle anlaşmanın taraf bakımından kalıcı hukuki sonuç doğuracağı durumlarda metnin imza öncesinde anlaşılması önem taşır.
Bu sorulara toplantıdan önce verilen cevaplar müzakere sırasında acele karar verme riskini azaltabilir. Yine de hiçbir hazırlık belirli bir anlaşma sonucunu garanti etmez. Arabuluculukta kabul veya ret iradesi taraflara aittir.
Sağlıklı bir arabuluculuk görüşmesinde arabulucu taraflara eşit mesafede kalır ve görüşmenin yürütülmesini sağlar. Taraf avukatları ise kendi müvekkillerinin hukuki pozisyonunu değerlendirir. Bu görev ayrımı korunduğunda taraf hem müzakereye doğrudan katılabilir hem de tekliflerin hukuki sonuçlarını kendi danışmanı ile değerlendirebilir.
Av. Özgür Onbaşı’nın hukuk ofisi İstanbul Sancaktepe’de faaliyet göstermektedir. Ofis adresi Abdurrahman Gazi Mahallesi Bennur Sokak No:17-19 İç Kapı No:7 Sancaktepe İstanbul’dur. Arabuluculuk sürecine taraf olarak katılacak kişilerin ihtiyaç duyduğu hazırlık temsil ve sözleşme incelemesi somut uyuşmazlığın kapsamına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
