Sanal sunucuda çalışan bir web sitesi, veritabanı, şirket uygulaması veya başka bir dijital hizmet için yalnızca sunucunun çalışıyor olması yeterli değildir. Verilerin silinmesi ya da kullanılamaz hale gelmesi durumunda geri…
Sanal sunucuda çalışan bir web sitesi, veritabanı, şirket uygulaması veya başka bir dijital hizmet için yalnızca sunucunun çalışıyor olması yeterli değildir. Verilerin silinmesi ya da kullanılamaz hale gelmesi durumunda geri dönüş sağlayacak ayrı bir yedekleme planı da gerekir. Bu nedenle vds sunucu kiralama seçeneği değerlendirilirken sağlayıcıya sorulması gereken temel konulardan biri verilerin otomatik olarak yedeklenip yedeklenmediği ve yedekleme sorumluluğunun kimde olduğudur.
Sunucunun hizmet sağlayıcı tarafından barındırılması, sunucu içindeki kullanıcı verilerinin mutlaka sağlayıcı tarafından yedeklendiği anlamına gelmez. Altyapının çalıştırılması ile müşterinin dosyalarının ve veritabanlarının yedeklenmesi farklı hizmet kapsamları olabilir. Bu ayrım özellikle veri kaybı yaşandıktan sonra değil, hizmet alınmadan önce netleştirilmelidir.
Veri kaybı denildiğinde ilk akla gelen senaryo fiziksel bir disk arızası olabilir. Oysa günlük kullanımda çok daha farklı nedenlerle dosyalar veya veritabanları zarar görebilir. Bir yöneticinin yanlış dizini silmesi, hatalı bir komut çalıştırması, başarısız bir yazılım güncellemesi veya uygulamadaki bir hata önemli verilerin kullanılamaz hale gelmesine yol açabilir.
Zararlı yazılımlar da yedekleme ihtiyacının önemli nedenlerinden biridir. Özellikle sunucudan erişilebilen bütün kopyaların aynı anda etkilenebildiği olaylarda yalnızca ana sistemde tutulan bir yedek yeterli koruma sağlamayabilir. Bu nedenle yedeğin varlığı kadar nerede tutulduğu ve ana sunucudan nasıl ayrıldığı da önem taşır.
| Veri kaybı nedeni | Olası sonuç | Yedekleme açısından önlem |
|---|---|---|
| Yanlışlıkla dosya silme | Dosya veya dizinlerin kaybolması | Önceki sürüme dönebilecek düzenli yedekler tutmak |
| Hatalı güncelleme | Uygulamanın veya veritabanının çalışmaması | Önemli değişikliklerden önce geri dönüş kopyası oluşturmak |
| Zararlı yazılım | Dosyaların bozulması veya erişilemez hale gelmesi | Ana sistemden ayrılmış yedek kopyaları bulundurmak |
| Depolama veya sistem arızası | Sunucudaki verilere erişilememesi | Yedeği farklı bir depolama alanında veya başka bir konumda saklamak |
Sanal sunucu hizmetlerinde sorumluluk paylaşımı kullanılan hizmetin kapsamına göre belirlenir. Sağlayıcının sunucu altyapısını işletmesi müşterinin oluşturduğu her dosyanın ayrıca yedeklendiği anlamına gelmez. Kullanıcının işletim sistemi içinde oluşturduğu veriler, uygulama dosyaları, yüklenen içerikler ve veritabanları için yedekleme politikasının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
DeHost’un VDS hizmet sayfasında bu konu açık biçimde belirtilmektedir. Yedekleme hizmeti satın alınmadığı sürece DeHost’un müşteri verilerini yedeklemediği ve yedekleme sorumluluğunun müşteriye ait olduğu ifade edilmektedir. Sayfada ayrıca yedekleme hizmetinin sipariş sırasında veya sipariş tamamlandıktan sonra ürün eklentileri üzerinden alınabileceği belirtilmektedir.
Bununla birlikte ürün sayfasında yedeklerin hangi aralıklarla oluşturulduğu, ne kadar süre saklandığı veya kaç ayrı geri dönüş noktasının tutulduğu konusunda bilgi verilmemektedir. Bu ayrıntılar varsayımla doldurulmamalıdır. Yedekleme eklentisini değerlendiren kullanıcının güncel hizmet kapsamını sipariş aşamasında kontrol etmesi gerekir.
Sunucunun tamamını aynı öncelikle yedeklemek her proje için gerekli olmayabilir. Öncelikle kaybolması halinde yeniden oluşturulması zor olan veriler belirlenmelidir. Bir içerik sitesinde veritabanı ile yüklenen medya dosyaları kritik olabilirken bir yazılım sunucusunda uygulama verileri, yapılandırma dosyaları ve gerekli anahtarlar daha yüksek öncelik taşıyabilir.
İşletim sistemi ve kolayca yeniden kurulabilen paketler ile kullanıcı tarafından oluşturulan benzersiz veriler birbirinden ayrılabilir. Böylece depolama alanı gereksiz dosyalarla doldurulmadan gerçekten geri yüklenmesi gereken içeriklere odaklanılabilir. Yedekleme kapsamı belirlenirken bağımlılıklar da düşünülmelidir. Örneğin yalnızca web dosyalarının alınması ancak uygulamanın ihtiyaç duyduğu veritabanının dışarıda bırakılması eksik bir kurtarma planı oluşturur.
Yedekleme planlamasında yaygın olarak kullanılan yaklaşımlardan biri 3-2-1 kuralıdır. Temel amaç aynı verinin tek bir sunucuya veya tek bir depolama ortamına bağımlı kalmasını önlemektir.
Bu yaklaşım her sistem için aynı teknik araçların kullanılmasını gerektirmez. Önemli olan tek hata noktasını azaltmaktır. Ana sunucunun diskinde oluşturulan ikinci bir klasör, dosyaların kopyası olsa bile tek başına güçlü bir yedekleme stratejisi değildir. Ana depolama erişilemez hale geldiğinde o kopyaya da erişilemeyebilir.
Yedeklerin tamamının aynı sanal sunucuda bulunması kullanıcı hatasına karşı sınırlı fayda sağlayabilir ancak sunucunun tamamını etkileyen olaylarda yeterli olmayabilir. Daha dayanıklı bir planda en az bir yedek kopyasının ana sistemden bağımsız bir yerde bulunması hedeflenir.
Ayrıştırma özellikle zararlı yazılım senaryolarında önem kazanır. Ana sunucudaki bir uygulamanın bütün bağlı depolama alanlarına yazma yetkisi bulunuyorsa erişilebilir yedekler de zarar görebilir. Bu nedenle kritik kopyaların ana sistemle sürekli ve sınırsız biçimde bağlantılı olmaması riski azaltan yöntemlerden biridir.
Herkes için geçerli tek bir yedekleme aralığı yoktur. Doğru sıklık sistemdeki verinin ne kadar hızlı değiştiğine ve olası bir kayıpta ne kadar eski veriye dönülebileceğine göre belirlenmelidir. Ayda birkaç kez değişen bir sistem ile her dakika yeni sipariş veya kayıt oluşturan bir uygulamanın ihtiyacı aynı değildir.
Pratik yaklaşım, kabul edilebilecek veri kaybı miktarını belirlemektir. Bir işletme en fazla birkaç saatlik değişikliği kaybetmeyi kabul edebiliyorsa yedekleme planı buna göre hazırlanmalıdır. Kritik işlemlerden önce ek bir geri dönüş noktası oluşturmak da günlük veya periyodik yedeklerin yanında kullanılabilecek bir yöntemdir.
Bir yedek dosyasının oluşturulmuş olması, gerektiğinde sorunsuz biçimde kullanılabileceğini garanti etmez. Dosya eksik olabilir, veritabanı tutarsız kaydedilmiş olabilir veya kurtarma için gerekli başka bileşenler yedeğe dahil edilmemiş olabilir. Bu nedenle yedekleme işleminin başarı mesajıyla bitmesi yeterli kontrol değildir.
Belirli aralıklarla yapılan geri yükleme denemeleri yedeğin gerçekten kullanılabilir olup olmadığını ortaya çıkarır. Test sırasında dosyaların açılabildiği, veritabanının çalıştığı ve uygulamanın gerekli bileşenleriyle birlikte yeniden ayağa kaldırılabildiği doğrulanmalıdır. Böylece sorun gerçek bir veri kaybı anında değil, yedek henüz yenilenebilir durumdayken fark edilebilir.
Sunucu seçerken işlemci ve depolama özellikleri kadar veri kurtarma senaryosu da değerlendirilmelidir. Sipariş öncesinde şu soruların açık yanıtları bulunmalıdır:
Bu soruların yanıtları netleştiğinde sunucu hizmeti ile veri koruma planı birbirinden ayrılabilir. DeHost’un ürün sayfasındaki açıklama, ek yedekleme hizmeti alınmadığı durumda sorumluluğun müşteride olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle kritik verisi bulunan kullanıcıların sunucuyu kullanmaya başlamadan önce kendi yedekleme düzenini kurması veya sunulan ek yedekleme seçeneğinin kapsamını incelemesi gerekir. Sağlıklı bir yedekleme planının asıl ölçütü yalnızca kopya oluşturmak değil, ana sistem kaybedildiğinde ihtiyaç duyulan veriyi güvenilir biçimde geri getirebilmektir.
