İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Doha’da düzenlenen El Cezire Forumu’nda çarpıcı açıklamalarda bulundu. Duran, dünyanın artık bir geçiş sürecinde olmadığını, değişimi tamamladığını belirterek, savaşların fiziksel savaş alanlarının ötesine geçerek dijital platformlarda ve algı yönetimiyle yürütüldüğünü vurguladı. Uluslararası kurumların yetersiz kaldığı bu yeni dönemde, adaletin ve bölgesel iş birliğinin önemine dikkat çekti.
Katar’ın başkenti Doha, önemli bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. 17. El Cezire Forumu’nda kürsüye çıkan İletişim Başkanı Burhanettin Duran, günümüz dünyasının karmaşık yapısına ve geleceğine dair çarpıcı tespitlerde bulundu. Forumun teması olan "Filistin Davası ve Çok Kutuplu Bir Dünyanın Ortaya Çıkışı Bağlamında Bölgesel Güç Dengesi", Duran’ın konuşmasının da ana eksenini oluşturdu.
Duran, uzun süredir konuşulan "dünyanın geçiş sürecinde olduğu" söyleminin artık yetersiz kaldığını dile getirdi. Ona göre, dünya bu geçişi çoktan tamamladı ve şimdi tarihsel bir kopuşun sonuçlarını yaşıyoruz. Savaş sonrası uluslararası sistemi şekillendiren eski varsayımlar darmadağın oldu, davranış normları zayıfladı. Salgınlar küresel yönetişimin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne sererken, ne yazık ki soykırım artık istisnai bir durum olmaktan çıkıp, tahammül edilen bir gerçeklik olarak uluslararası politikanın merkezine oturdu.
Uluslararası kurumların bu trajedileri önlemede defalarca ve yapısal olarak yetersiz kaldığına işaret eden Duran, sistemin artık parçalanma, rekabet ve kurumsal yorgunlukla karakterize olduğunu belirtti. Büyük güçler arasındaki çekişme küresel gündemlere hükmederken, belirsizlik de hayatımızın yapısal bir gerçeği haline geldi.
Burhanettin Duran’ın en dikkat çekici vurgularından biri, savaşların doğasındaki değişim üzerineydi. Ona göre, içinde bulunduğumuz çağı kökten ayıran şey, bilgi savaşının çatışmanın mantığına tam olarak entegre olması. "Savaşlar artık fiziksel savaş alanlarıyla sınırlı değil," diyen Duran, günümüzde çatışmaların anlatılar, dijital platformlar ve algı yönetimi aracılığıyla yürütüldüğünü ifade etti.
Bu yeni düzende, teknoloji devleri, platform sahipleri ve algoritma tasarımcıları, demokratik hesap verebilirlik olmadan siyasi sonuçları şekillendirebilen güçlü devlet dışı aktörler olarak öne çıkıyor. Duran, "Algoritmik kontrol, yeni bir tahakküm biçimi getirdi. Neyin görünür, neyin güvenilir ve neyin kaybolacağını belirliyor," sözleriyle dijital dünyanın gücüne dikkat çekti.
Peki, hiyerarşiler çöktüğünde, kurumlar zayıfladığında ve güç parçalandığında düzeni ne sağlayabilir? Duran’a göre cevap tek: Adalet. Sadece ahlaki bir arzu olarak değil, siyasi düzenin düzenleyici bir ilkesi olarak adalet, meşruiyet üretir ve düzenin dışarıdan dayatılmak yerine içselleştirilmesini sağlar. Duran, adaletin gerçeğe, gerçeğin de onu koruyan koşullara bağlı olduğunu hatırlatarak, bölgemizin El-Farabi’den İbn Haldun’a uzanan zengin medeniyet mirasının, medeniyetlerin egemenlikle değil, meşruiyet, birlik ve ahlaki amaçla ayakta kaldığını öğrettiğini vurguladı.
Orta Doğu’nun iç içe geçmiş birçok krizle boğuştuğunu belirten Duran, güç merkezinin değiştiğini ifade etti. Artık etki, sadece askeri güçle değil; ekonomik kapasite, diplomatik ağlar, yeniden yapılanma kabiliyeti ve koalisyon kurma yeteneğiyle tanımlanıyor. İnsani krizlerin savaşların sadece bir yan ürünü olmaktan çıkıp, stratejik sonuçları şekillendiren bir faktör haline geldiği bu dönemde, bölgesel aktörlerin kapasitesi artmış olsa da, koordinasyon eksikliğinin temel sorun olduğunu dile getirdi.
Duran, Gazze ve Suriye örneklerini vererek, savaşların sadece ateşkeslerle değil, yönetim düzenlemeleri, yeniden yapılanma çerçeveleri ve siyasi yollarla sona erdiğini anımsattı. Türkiye’nin bu kritik dönüm noktasındaki vizyonu ise bölgesel sahiplenme ilkesine dayanıyor. Bu stratejik çerçeve, yerel aktörleri önceliklendiriyor, bölgesel diplomasiyi işlevsel hale getiriyor ve kolektif kapasiteyi güçlendiriyor. Duran’ın altını çizdiği gibi: "Bölgesel sorunlar, bölgesel çözümler gerektirir."
Bölgenin bir yol ayrımında olduğunu belirten Duran, ya iş birliği, adalet ve ortak sorumlulukla içsel kırılmalarını çözeceğini ya da içine kapanarak rekabet, parçalanma ve istikrarsızlığı dışarıya ihraç edeceğini vurguladı. "Bölgesel aktörler kendi çatışmalarını yönetemezlerse yerel kalmazlar, küresel anarşinin yakıtı haline gelirler," sözleri, bu durumun küresel etkilerine dikkat çekti.
Bölgedeki krizlerin benzeri görülmemiş bir güvensizlik dalgasına yol açtığını belirten Duran, Gazze’deki kitlesel yıkım, derin travma ve insani çöküşün bu güvensizliğin en çarpıcı örneklerinden biri olduğunu söyledi. Bu ortamda bölgesel aktörlerin diplomatik nüfuz, yeniden inşa kapasitesi ve arabuluculuk kanalları gibi önemli araçlara sahip olduğunu hatırlattı.
Duran, bu savaşı sona erdirmek ve her türlü yerinden edilmeyi önlemek gerektiğini vurgulayarak, "Ertesi günü" aktif olarak şekillendirmemiz, güvenilir yönetişim çerçeveleri kurmamız ve yeniden yapılanmayı siyasi uygulanabilirlik, etkili koruma mekanizmaları ve kalıcı istikrarla sıkı sıkıya bağlamamız gerektiğini dile getirdi. Türkiye’nin bölgede barış ve güvenlik için somut adımlar attığını ve tüm ülkeleri bu ortak sorumluluğu paylaşmaya davet ettiğini kaydetti. "Temel inancımız, istikrarın ancak kapsayıcı iş birliği, karşılıklı güven ve kolektif bilgelikle sağlanabileceğidir," diyen Duran, Azerbaycan-Ermenistan normalleşmesinden Somali-Etiyopya ilişkilerine, Ukrayna Tahıl Koridoru Anlaşması’ndan son İran krizindeki kolaylaştırıcı role kadar birçok örneği sıraladı.
İletişim Başkanı Duran, Türkiye’nin kendi bilgi birikimi ve diplomasi ekosistemini oluşturmayı hedeflediğini belirterek, bunun bölgenin gerçeklerini yansıtmasını ve daha dengeli bir küresel düzene katkıda bulunmasını arzuladıklarını ifade etti. Bölgenin çok uzun süredir kriz, korku ve oryantalizmle tanımlandığını söyleyen Duran, "Bu dönem artık sona ermelidir. Anlatı güçtür. Anlamı tanımlayan, düzeni şekillendirir. Bölgemiz, kendi hikayesinin yazarlığını geri kazanmalıdır," diyerek bu çağrının önemini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın "Daha adil bir dünya mümkün" çağrısının derin yankı uyandırdığını belirten Duran, bunun sadece bir umut beyanı değil, adaletin bilinçli bir şekilde inşa edilmesi gerektiğine dair stratejik bir ufuk olduğunu dile getirdi. Dünyanın değiştiğini ve sorumluluğun, bu değişimin doğru yönde olmasını sağlamak olduğunu vurgulayan Duran, bunun için sınır ötesi iş birliği, algoritmik egemenliğe direnç, gerçeğin savunulması, adaletin yeniden tesis edilmesi ve haysiyet ile meşruiyete dayalı yeni bir küresel düzen hayal etme cesaretinin gerektiğini ifade etti.
Duran, son olarak, "Gerçek böyle adalete dönüşür. Adalet böyle düzene dönüşür. Ve bir zamanlar hakkında konuşulan bir bölge böyle kendi adına konuşan bir bölge haline gelir," sözleriyle konuşmasını noktaladı ve forumun daha adil, barışçıl ve insani bir uluslararası düzen için toplu eyleme ilham vermesini umduğunu belirtti.
