Atatürk Araştırma Merkezi’nin hazırladığı “Fotoğraflarla Atatürk Bir Ömür, Bir Cumhuriyet” albümü, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün soyağacından nadir fotoğraflarına, az bilinen detaylardan etkileşimli içeriklere kadar birçok yeniliği bir araya getiriyor. Bu eşsiz eser, tarihimizin büyük liderinin hayatına yeni bir pencere açıyor.
Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayat serüvenine ışık tutan yepyeni bir eser gün yüzüne çıktı. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Atatürk Araştırma Merkezi, yıllarca süren titiz bir çalışmanın ardından, Atatürk’ün soy kütüğünden eğitim hayatına, cephelerdeki destanlarından Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan geniş bir yelpazeyi benzersiz bir albümde topladı. Bu albüm, sadece fotoğrafları değil, kısa anlatımları ve hatta dijital köprüler kuran QR kodları sayesinde okuyuculara bambaşka bir keşif deneyimi sunuyor.
Cumhuriyet tarihimizin "Çiçek Bayramı", "Altılar Davası" gibi bugüne dek pek de bilinmeyen konularını da aydınlatan bu değerli eser hakkında Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Kılınç, uzun yıllar süren meşakkatli bir çalışmanın nihayet meyvesini verdiğini belirtiyor. Kılınç, piyasada birçok Atatürk albümü olduğunu ancak bu yeni yayının, kurumun kendi özel arşivlerindeki emsalsiz belge ve fotoğrafları bir araya getirmesiyle fark yarattığını vurguladı.
Albümün editörlüğünü de üstlenen Prof. Dr. Kılınç, "İnsanların aklına albüm denince sadece fotoğraf gelir; oysa bu eserde sadece kareler değil, onlara hayat veren bilgiler de var. Çok bilinen fotoğrafların dahi gözden kaçan detayları burada gün yüzüne çıkıyor. Albümü özgün kılan en önemli unsurlardan biri de etkileşimli yapısı. Örneğin, bir fotoğrafa ilişkin Başkanlığımızın başka bir yayını veya Atatürk Ansiklopedisi’nden bir makale varsa, okuyucu QR kodu tarayarak anında daha fazla bilgiye ulaşabiliyor. Bu çalışma, Atamızın her şeyini, tüm varlığını vatanına vakfettiğini bize tüm çıplaklığıyla gösteriyor." sözleriyle eserin derinliğini ifade etti.
Eser, Atatürk’ün "şeceresine" yani aile soy kütüğüne dair de çarpıcı bilgiler barındırıyor. Prof. Dr. Kılınç, albümde Atatürk’ün Selanik’te doğduğu evin dünkü ve bugünkü halini yansıtan karşılaştırmalı karelerin de yer aldığını dile getirdi. Yaklaşık 350 adet fotoğrafın titizlikle seçildiği bu albüm, kronolojik bir akışla 1881’den 1938’e uzanan bir hayat yolculuğu sunuyor. "Selanik’ten Trablusgarp’a", "Cepheden Cepheye", "Milli Mücadele Sahnesinde", "Liderliği ve Cumhuriyet’in Doğuşu", "Yenileşmenin Öncüsü" ve "Devrimler ve Toplumsal Dönüşüm" gibi başlıklar altında, konular kapsamlı bir konseptle işlenmiş.
Albümde, Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’ın fotoğraflarının yanı sıra, babası Ali Rıza Efendi ile ilgili özel arşivlerdeki ilk ve "ham" halini oluşturan şecere bilgileri de bulunuyor. Özellikle tarihçi Enver Behnan Şapolyo’nun özel koleksiyonundan alınan el yazması şecere, bu alandaki sonraki tüm kaynakların temelini oluşturmasıyla büyük önem taşıyor. Kılınç, "Kitaplarda yer alan şecerenin aslı ve ilk hali bu el yazmasıdır." diyerek bilginin kaynağına dikkat çekti.
Bu albüm, daha önce görülmemiş veya az bilinen pek çok fotoğrafı da kamuoyuyla buluşturuyor. Örneğin, 10 Haziran 1921 tarihinde Ankara’daki Afgan Sefarethanesi’nde çekilen ve bayrağı bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın çektiği nadir bir tören fotoğrafı, tarihe ışık tutuyor. Bu değerli kare, kurumun özel arşivinden çıkarak herkesle paylaşıldı.
Prof. Dr. Kılınç, Atatürk’ün kitap veya gazete okurken çekilen ve ne okuduğunun anlaşılamayan fotoğraflarına özel bir teknikle yaklaşıldığını belirtti. 27 Kasım 1930 tarihli, Paşa’mızın Ege Vapuru ile Trabzon’a seyahati sırasında çekilen bilinen bir fotoğrafın özel büyütme tekniğiyle incelenmesi sonucunda, aslında 24 Kasım tarihli Hakimiyet-i Milliye Gazetesi’ni okuduğu ortaya çıkarıldı. Albümde, Paşa’nın okuduğu gazetenin tamamına ve sayfanın kendisine yer verilmesi, bu eseri gerçekten farklı kılıyor.
Albümde, fotoğraflara özgün nitelikler katılarak sunulduğunun altını çizen Prof. Dr. Ahmet Kılınç, bir örnekle bu durumu şöyle açıklıyor: "Atamızın Meclis kürsüsündeki o meşhur fotoğrafını herkes bilir. Ama o karede Meclis’in sobalarla nasıl ısıtıldığını, gaz lambalarıyla nasıl aydınlandığını hiç fark ettiniz mi? Biz, işte o ince nüansları, o dönemin ruhunu yansıtan detayları albüme ekledik. Bu albümde, en az 20-30 civarında, kamuoyunca çok az bilinen veya ilk kez yayınlanan fotoğraflar mevcut."
"Fotoğraflarla Atatürk Bir Ömür, Bir Cumhuriyet" adını taşıyan bu eşsiz albüm, tarihimizin büyük liderinin hayatına ve Cumhuriyet’in kuruluş mücadelesine yepyeni bir pencereden bakma fırsatı sunuyor.
