Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ortadoğu’dan Afrika’ya uzanan geniş bir coğrafyada barış, istikrar ve iş birliği için Türkiye’nin aktif rolünü vurguladı. Özellikle İran ile ABD arasındaki gerilimde arabuluculuk sinyali veren Erdoğan, Gazze, Suriye ve Sudan gibi kritik bölgelerdeki gelişmelere dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan merkezli Şarku’l Avsat gazetesine verdiği özel mülakatta, bölgesel ve uluslararası arenadaki önemli gelişmelere ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Erdoğan, Türkiye’nin diplomasi sahnesindeki aktif rolünü, barış ve istikrar arayışlarını kapsamlı bir şekilde gözler önüne serdi.
Erdoğan, Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki derin tarihi bağlara ve köklü devlet geleneğine vurgu yaparak, iki ülkenin bölgesel sorumluluk bilincinin yüksek olduğunu belirtti. Özellikle savunma sanayii iş birliğinin, karşılıklı güveni pekiştirme, kapasiteleri artırma ve teknolojik seviyeyi yükseltme hedefleri taşıdığını ifade etti.
Bu ilişkinin sadece ikili bir çerçevede ele alınamayacağını kaydeden Cumhurbaşkanı, “Bu kıymetli dostluk, bölgemizde barış, istikrar ve refah açısından büyük bir stratejik önem taşımaktadır” dedi. Ekonomik iş birliğinin ötesinde, istişare, koordinasyon ve ortak akıl temelli bir istikrar yaklaşımının güçlendirildiğini dile getirdi.
Ekonomi, ticaret, yatırım, enerji, turizm, ulaştırma ve lojistik gibi pek çok alanda devasa potansiyellerin olduğunu belirten Erdoğan, bu imkanların sadece kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini, somut projelerle ve karşılıklı fayda ilkesiyle ilişkilerin zirveye taşınması arzusunu paylaştı.
Yakın zamanda gerçekleşen görüşmelerde ikili ilişkilerin ötesinde bölgesel ve uluslararası meselelerin ele alındığını hatırlatan Erdoğan, ortak çalışmaları genişletme konusunda kararlılıklarını teyit ettiklerini sözlerine ekledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ziyaret programının ve bölgesel görüşmelerin temel eksenini, Filistin meselesi, Gazze’de kalıcı ateşkesin sağlanması ve Suriye’deki gelişmelerin oluşturduğunu vurguladı. Ayrıca ekonomik başlıkların da masada olacağını, ticaret, yatırımlar ve ortak projelerin ileriye taşınması için yollar arayacaklarını ifade etti.
Erdoğan, “Yeni iş birliği adımlarına yaklaşımımız sadece anlaşmalar imzalamakla sınırlı değil. Sahada gerçek sonuçlar üretecek, her iki tarafa da somut faydalar sağlayacak sürdürülebilir projeler hayata geçirmeyi amaçlıyoruz” diyerek, iş dünyasına yeni kapılar açacak, halkların yaşamına doğrudan yansıyacak adımlar atılacağının altını çizdi.
Savunma sanayiinde ortak üretim, teknoloji alışverişi ve eğitim gibi alanlardaki adımların, iki ülkenin savunma kabiliyetlerine büyük bir güç katacağına ve stratejik ortaklığı sağlamlaştıracağına inandığını dile getirdi.
ABD ile İran arasındaki tırmanan gerilime dikkat çeken Erdoğan, bölgenin yeni bir savaşa sürüklenmesini asla istemediklerini net bir dille ifade etti. “Gazze, Irak, Suriye ve Afganistan’da bu tür senaryoların hafızalarımıza kazınmış yaralar ve trajediler bıraktığını gördük” sözleriyle geçmişteki acı tecrübelere atıfta bulundu.
Sorunların diyalog, akıl ve sağduyu yoluyla çözülmesi gerektiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı, İran’a yönelik herhangi bir askeri müdahaleyi her platformda reddettiklerini ve gerilimi tırmandıracak adımlardan kaçınılması çağrısında bulunduklarını dile getirdi.
Erdoğan, herhangi bir yabancı müdahale senaryosuna olumlu bakmadıklarını belirterek, “Muhataplarımıza, İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiğimizi, ülkede güvenlik ve istikrarın sağlanmasına büyük önem verdiğimizi ve İran halkına acı getirecek herhangi bir yabancı müdahale senaryosuna olumlu bakmadığımızı açıkça ifade ettik” dedi.
En çarpıcı açıklamalardan biri ise arabuluculuk mesajıydı: “Gerilimleri azaltmak ve sorunları çözmek amacıyla İran ile ABD arasında arabuluculuk rolü üstlenmeye hazır olduğumuzu teyit ediyor, bu doğrultudaki temaslarımızı sürdürüyoruz. Savaşı tetikleyebilecek her türlü adıma karşıyız ve bölgede güvenlik ile barışın tesis edilmesi ihtimalini güçlendiren her girişimi destekliyoruz.”
Bölgesel güvenlik mekanizmalarının kurulmasının önemine değinen Erdoğan, Suudi Arabistan ve Pakistan gibi dost ülkelerle temasların sürdüğünü ve konuya ittifak mantığıyla değil, ortak akıl ve sorumluluk temelinde yaklaştıklarını belirtti.
“Bölgemizin ihtiyacı olan şey yeni ittifaklar ve güç dengeleri değil; ortak akıl ve ortak sorumluluk temelinde kurulacak bir iş birliği zeminidir” diyen Cumhurbaşkanı, amaçlarının çatışmayı yönetmek değil, diplomatik diyaloğu güçlendirerek çatışmaların ortaya çıkmadan önlenmesini sağlamak olduğunu söyledi. Krizlerin henüz filizlenmeden engellenmesine katkı sağlayacak mekanizmalara inandıklarını ifade etti.
İsrail Başbakanı Netanyahu’nun tutumunu ele alan Erdoğan, Gazze’deki temel meselenin kalıcı ateşkes, sivillerin korunması, insani yardımın engelsiz ulaştırılması ve zorla yerinden edilmenin tamamen son bulması olduğunu vurguladı. “Bu temel ilkeleri güvence altına almayan herhangi bir tartışma, meselenin özünü göz ardı edecektir” dedi.
Barış planının ikinci aşamasına geçişin önündeki en büyük engelin ateşkesin kırılgan yapısı olduğunu belirten Erdoğan, yeniden yapılanma çalışmalarına gecikmeksizin başlanması gerektiğini, Gazze’deki acil ihtiyaçların giderilmesinin ve kamu hizmetlerinin sağlanmasının hayati önem taşıdığını dile getirdi.
BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararı uyarınca İsrail’in Gazze’den kademeli çekilmesi gerekliliğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı, Türkiye’nin Gazze Barış Kurulu üyesi sıfatıyla aktif katkı sunacağını, ancak sahada güven tesis edilmeden kalıcı barışın sağlanamayacağını belirtti.
Yıkıma uğramış altyapı, çökmüş sağlık sistemi, su ve elektrik krizleri, konut yetersizliği gibi sorunların, barış planının hayata geçirilmesi önünde ciddi engeller oluşturduğunu ifade eden Erdoğan, başarıya ulaşmanın güvenlik ve insani boyutları eş zamanlı ele alan bütüncül bir çerçeveye bağlı olduğunu vurguladı.
Erdoğan, Gazze’ye konuşlandırılacak Uluslararası İstikrar Gücü’ne ilişkin olarak ise, bu tür mekanizmaların ancak sivillerin korunmasına, insani yardımın ulaştırılmasına ve kalıcı barışın sağlanmasına yol açarsa anlamlı olacağını ifade etti. Gerekli şartlar yerine geldiğinde, Türkiye’nin askeri katkı olasılığı da dahil olmak üzere, barışın sağlanmasına katkıda bulunmaya hazır olduğunun altını çizdi. Çözümün, doğru koşullara, doğru otoriteye ve doğru hedeflere dayalı bir barış planı oluşturmaktan geçtiğini ekledi.
Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, milli birliğin güçlendirilmesi ve devlet otoritesinin yeniden tesisi yaklaşımını dile getiren Erdoğan, adil ve kalıcı bir barışa giden yolun, ortak anlayış ve ortak iradeyle büyüyen birliği güçlendirmekten geçtiğini kaydetti.
Cumhurbaşkanı, “Bizim ölçümüz net; komşularına tehdit oluşturmayan, terör örgütlerine kapı açmayan ve toplumunun tüm kesimlerini eşit vatandaşlık temelinde kucaklayan bir Suriye, bölgesel istikrar için hayati önem taşır” diyerek Türkiye’nin kırmızı çizgisini vurguladı.
Suriye’nin geleceğinin ancak Suriyelilerin kendi iradesiyle sağlanabileceğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin, başta Suudi Arabistan olmak üzere dost ülkelerle birlikte, Suriye’nin birliğini ve istikrarını güçlendirmeyi amaçlayan yapıcı adımları desteklemeye devam edeceğini söyledi.
Sudan’daki iç çatışmalara da değinen Erdoğan, ülkenin iç savaş nedeniyle ağır kayıplar verdiğini ve Sudan halkının zorlu koşullar altında hayatta kalma mücadelesi verdiğini dile getirdi. Türkiye’nin, Sudan’da barış ve istikrarın yeniden tesis edilmesi için tüm diplomatik çabaları desteklediğini ifade etti.
Türkiye’nin yeni inisiyatifler başlatmak yerine mevcut çabaları güçlendirmeyi tercih ettiğini belirten Erdoğan, TİKA ofisinin, Ziraat Katılım Bankası şubesinin Port Sudan’da yeniden açılması ve Türk Hava Yolları uçuşlarının başlatılması gibi adımlarla Sudan’ın dış dünya ile bağlantısını güçlendirdiklerini aktardı.
2024 yılından bu yana Sudan’a toplam 12.600 ton insani yardım ve 30.000 çadır taşıyan 9 yardım gemisi gönderildiğini açıklayan Cumhurbaşkanı, tarım, madencilik ve enerji alanlarındaki iş birliğinin devam ettiğini, yıkılan şehirlerin imarı konusunda da değerlendirmeler yaptıklarını söyledi.
Erdoğan, “Afrika kıtasının sorunlarının yine Afrikalılar tarafından çözülmesi gerektiğine inanıyoruz. Türkiye, her koşulda yapıcı diyaloğun tesis edilmesi için elinden gelen her şeyi yapacaktır. Sudan halkı müsterih olsun; Türkiye her zaman onların yanındadır” sözleriyle Sudan halkına tam destek mesajı verdi.
İsrail’in “Somaliland”i tanıma kararına ilişkin sert eleştirilerde bulunan Erdoğan, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’a bu konudaki kararlı tutumlarını ilettiklerini belirtti. “Somali’nin birliğinin ve toprak bütünlüğünün her koşulda korunmasının bizim için en yüksek öncelik olduğunu teyit ettik” dedi.
İsrail’in kararını “hiçbir meşruiyeti olmayan ve hiçbir ağırlığı bulunmayan bir karar” olarak nitelendiren Erdoğan, Türkiye’nin BM kararları uyarınca Somali’nin toprak bütünlüğünü sonuna kadar savunmaya devam edeceğini vurguladı. Bu tutumun ilkesel ve sarsılmaz olduğunu ifade etti.
İsrail hükümetinin Gazze’de soykırım suçları işlediğini, bölgedeki birçok ülkeye saldırdığını ve Afrika Boynuzu’nu istikrarsızlaştırmaya çalıştığını belirten Erdoğan, bunun sadece Afrika Boynuzu için değil, tüm Afrika kıtası için ciddi bir tehdit oluşturduğunu dile getirdi.
Suudi Arabistan, Mısır, Avrupa Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, Arap Birliği ve Afrika Birliği gibi kuruluşların bu kararı reddeden açıklamalarını desteklediklerini belirten Cumhurbaşkanı, Somali’nin tüm toprakları üzerindeki birliğini ve egemenliğini vurgulayan açıklamaları son derece değerli bulduklarını sözlerine ekledi.
