Ticaret Bakanlığı, 6 Şubat depremlerinin ardından esnaf, sanatkâr ve ihracatçılara yönelik milyarlarca liralık desteklerle bölge ekonomisine can suyu oldu. Faiz indirimli Deprem Destek Kredileri, borç yapılandırmaları, e-ticaret kampanyaları ve ihracat teşvikleri ile bölge yeniden ayağa kalkıyor.
6 Şubat depremlerinin ardından, bölgedeki yaşamı ve ticareti yeniden ayağa kaldırmak amacıyla Ticaret Bakanlığı, esnafından sanatkârına, ihracatçısından kooperatiflerine kadar geniş bir yelpazede kapsamlı destek paketleri devreye soktu. Bu eşine az rastlanır seferberlik, bölgenin ekonomik nabzını adeta bir “can suyu” etkisiyle yeniden canlandırdı. Bakan Bolat’ın açıklamalarına göre, sunulan milyarlarca liralık destekler, depremzede vatandaşlarımız ve işletmelerimiz için gerçek bir nefes oldu.
Depremden etkilenen illerdeki esnaf ve sanatkârlar için özel olarak tasarlanan Deprem Destek Kredisi, önemli bir finansal dayanak sağladı. Bu krediler, 1 yıl geri ödemesiz, 5 yıl vadeli ve 250 bin liraya kadar limitli yapısıyla dikkat çekti. Bölgeye aktarılan finansmanın büyüklüğü dudak uçuklatıyor: 2023’te 6,7 milyar lira, 2024’te 18 milyar lira ve geçtiğimiz yıl 29,6 milyar lira olmak üzere devasa bir meblağ esnafımızın hizmetine sunuldu. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, bu kredilerin esnaf ve sanatkâr için en önemli finansman kaynağı olduğunu vurgulayarak, 2002-2025 döneminde sağlanan toplam destek miktarının 740 milyar lirayı bulduğuna işaret etti.
Bakanlığa bağlı Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) de deprem bölgesindeki esnaf ve sanatkârın omuzlarındaki yükü hafifletmek için önemli adımlar attı. Kooperatiflere olan gecikmiş borçlar yeniden yapılandırıldı; gecikme faizleri silinirken, anapara için taksitlendirme imkanı sunuldu. Ayrıca, acil ihtiyaçların karşılanması amacıyla toplamda 200 milyon lira nakdi destek sağlandı. Bu sayede, depremin getirdiği ağır yük altında kalan esnaf, bir nebze olsun rahat bir soluk alabildi.
Deprem bölgesindeki kooperatifler de unutulmadı. Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) çerçevesinde, 2023 ve 2024 yıllarında bölgedeki kooperatiflere ve üst kuruluşlarına toplamda 10,1 milyon lira hibe desteği verildi. Bu destekler, kooperatiflerin faaliyetlerini sürdürmesi ve bölge ekonomisine katkı sağlaması için kritik bir rol oynadı.
Bakanlık, deprem sonrası ticari faaliyetleri desteklemek ve dijitalleşmeye teşvik etmek amacıyla iki önemli kampanya başlattı.
Depremin hemen ardından gönüllülük esasına dayalı olarak başlatılan “Deprem Yardımlaşma Seferberliği”, e-ticaret pazar yerleri, satıcılar, kargo ve lojistik işletmelerinin katılımıyla büyük bir başarıya imza attı. Depremzede vatandaşlara ulaştırılmak üzere öncelikli ihtiyaç ürünlerinin komisyonsuz ve indirimli fiyatlarla satışa sunulduğu bu seferberlikte, toplamda 4 milyon 718 bin 201 ürün satışı gerçekleştirildi ve ürünlerin toplam bedeli 397 milyon lirayı aştı. Bu, dijital platformların dayanışma gücünün çarpıcı bir göstergesi oldu.
Depremden etkilenen illerde ticaretin canlandırılması için hayata geçirilen “Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha İyiye (e-Birliktelik) Kampanyası” da büyük ilgi gördü. Daha önce e-ticaretle tanışmamış esnaf ve tacirlere yönelik düşük ya da komisyonsuz satış imkanlarından e-ticaret eğitimlerine kadar geniş bir yelpazede destekler sunuldu. Yaklaşık 12 bin işletmenin katıldığı bu kampanya kapsamında toplamda 21 milyon lira destek sağlandı. Böylece, bölgedeki işletmeler dijital ticaretin sunduğu fırsatlarla buluştu.
Ticaret Bakanlığı, deprem bölgesindeki ihracatçı firmaların küresel pazarlardaki rekabet gücünü artırmak için de kolları sıvadı. İl, şehir veya sektör ayrımı gözetmeksizin tasarlanan bu destekler, firmaların uluslararası rekabet edebilirliklerini, kurumsal gelişimlerini ve sürdürülebilirliklerini hedefliyor.
Türk Eximbank, İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) ve diğer paydaşların işbirliğiyle kurulan kapsamlı finansal yapı sayesinde, deprem illerindeki ihracatçılara önemli destekler ulaştırıldı. 2023’te 1569 firmanın 737,2 milyon liralık, 2024’te 1851 firmanın 1,7 milyar liralık ve geçtiğimiz dönemde 1881 firmanın 2,1 milyar liralık destekten faydalandığı görüldü. Bu rakamlar, bölgedeki ihracatın ne denli güçlü bir şekilde toparlandığının kanıtı niteliğinde.
Bakanlıkça düzenlenen dış ticaret bilgilendirme seminerlerine deprem illerinden gelen yoğun katılım, Bakan Bolat’a göre, bölgede ekonomik hayata dönüşün ve dış ticarete yönelik ilginin istikrarlı biçimde yeniden güç kazandığını açıkça ortaya koyuyor. Bu faaliyetler, üretim, ihracat ve küresel pazarlara entegrasyon sürecini destekleyerek bölgesel kalkınma ve ihracat odaklı büyüme hedefine katkı sağlıyor.
2024 yılı itibarıyla, bölgedeki ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde ivme kazanması için Bakanlık koordinasyonunda “Yanındayız Projesi” hayata geçirildi.
Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya’da e-ticarete ilk kez adım atacak girişimciler ve işletmelere yönelik eğitim ve uygulama destekleri sunan bu proje, bölgede e-ticaret alanında nitelikli insan kaynağı oluşturmayı hedefliyor. Eğitimleri başarıyla tamamlayan katılımcılar, kendi e-ticaret faaliyetlerini başlatmaları veya bu alanda istihdam edilmeleri halinde, belirli bir süre ve eşik dahilinde komisyonsuz satış imkanlarından faydalanabiliyor. Bu sayede yerel işletmelerin dijital ticarete katılımı artırılarak bölgesel ticari faaliyetlerin uzun vadede sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın müjdeleri doğrultusunda kredilere ilişkin önemli kolaylıklar da uygulamaya alındı. İşletme kredisi üst limiti 2023’te 650 bin liraya, 2024’te 750 bin liraya yükseltilirken, son olarak geçtiğimiz dönemde bu limit 1 milyon liraya çıkarıldı. Yatırım kredisi üst limiti ise 2,5 milyon lira olarak belirlendi. Bakan Bolat, esnafa daha fazla çeşitlendirilmiş ve yüksek limitler dahilinde destekler sunulması için çalışmaların devam edeceğinin altını çizdi. KOOP-DES kapsamında makine ve ekipman alımı ile nitelikli personel istihdamı desteklerine de bütçe imkanları dahilinde devam edileceği bildirildi.
