Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos’ta verdiği mülakatta Gazze meselesinden bölgesel dinamiklere, Türkiye-AB ilişkilerinden Avrupa güvenliğine kadar birçok konuda dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Fidan, özellikle eski ABD Başkanı Trump’ın İsrail üzerindeki potansiyel etkisine vurgu yaparak, bölgede taşların yerinden oynadığını belirtti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Dünya Ekonomik Forumu kapsamında Davos’ta katıldığı “On the Record” programında Hadley Gamble’a verdiği röportajla gündeme oturdu. Fidan, Gazze’den bölgesel gerilimlere, AB ilişkilerinden Avrupa’nın güvenlik arayışlarına kadar pek çok konuda ezber bozan tespitlerde bulundu.
Bakan Fidan’ın söyleşisindeki en dikkat çekici noktalardan biri, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail üzerindeki olası gücüne dair yaptığı yorumlardı. Fidan, İsrail’in defalarca ateşkesi ihlal ettiğine değinerek, “Türkiye, İsrail üzerinde gerçek anlamda baskı kurabilecek tek kişinin eski ABD Başkanı Trump olduğuna inanıyor” ifadelerini kullandı. Bu görüşünü, Trump’ın “farklı lobilerin hedeflerinden” bağımsız hareket edebilme kapasitesine dayandırdı.
Fidan, “Eğer isterse, Trump’ın İsrail üzerinde baskı kurma ve İsrail’in yanlış davranışlarını durdurma kapasitesine sahip olduğunu” dile getirerek, Gazze’deki krizin çözümünde sıra dışı bir potansiyele işaret etti.
Bakan Fidan, Gazze’ye yönelik insani girişimlerdeki yatırım eksikliğine dikkat çekerek, dışarıdan maddi desteğin ne denli hayati olduğunu vurguladı. Türkiye’nin Gazze’ye asker gönderme ihtimaliyle ilgili soruya ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın barış planına katkı için her şeyi yapmaya hazır olduğu mesajını hatırlattı. Fidan, Türkiye’nin Uluslararası İstikrar Gücü’nün bir parçası olmaya istekli olduğunu, ancak bunun uluslararası toplumda geniş bir mutabakatla mümkün olabileceğinin altını çizdi.
Fidan, bölgesel gelişmeleri değerlendirirken, Suriye’de yaşananların umut verici sinyaller taşıdığını belirtti. Gazze’de bir ateşkesin devam etmesi temennisini dile getiren Bakan, Orta Doğu’daki meselelerde bölge ülkeleri, ABD ve uluslararası toplumun ilk kez bu denli hızlı ve eş güdümlü adımlar attığını gözlemlediklerini ifade etti. Bu durumun, “eğer diğer sorunlara da uygulanabilirse, hızlı kazanımlar elde edebileceğinin” bir göstergesi olduğunu söyledi.
Ancak Fidan, kesin bir dille “bölgemiz artık asla eskisi gibi olmayacak” diyerek, Türkiye’nin hedefinin geçmişten daha iyi bir geleceğe ulaşmak olduğunu vurguladı. Bölgesel sorunların bölge ülkelerince sahiplenilmesinin Ankara için kilit önem taşıdığını ve bu yaklaşımın Trump’ın “küresel düzenin polisi” olmak istemeyen genel politikasıyla da örtüştüğünü dile getirdi.
İran’ın coğrafi konumunun ve bölgedeki etkisinin önemine değinen Fidan, İran’daki istikrarın herkes için kritik olduğunu belirtti. Tahran ve uluslararası topluma, güç kullanımından ziyade diyalog yoluyla sorunlarını çözmeleri çağrısı yaptı. Fidan, ABD’nin İran’a yönelik olası “kinetik müdahale” ihtimalinin çözüm olmadığını açıkça ifade etti ve “Amerikalı arkadaşlarıma bunu yapmamalarını tavsiye ederim” dedi. Ona göre, İran müzakereye hazır, yeter ki doğru bir zemin bulunsun ve “köşeye sıkışmış” hissetmesin.
Suriye’deki son durumu değerlendiren Fidan, Baas rejiminin devrilmesinin ardından bölge ülkelerinin ve Batılı müttefiklerin Şam’daki yeni hükümetten ortak beklentilerini Ahmed Şara’ya ilettiklerini aktardı. Komşu ülkelere tehdit oluşturmamak, terör örgütleriyle iş birliği yapmamak, azınlıklara zulmetmemek ve toprak bütünlüğünü korumak gibi önceliklerin Şara tarafından kabul edildiğini belirtti.
Fidan, özellikle Kürt meselesine vurgu yaparak, Suriyeli Kürtlerin onurlu ve güven içinde ülkenin bir parçası olmasını istediklerini dile getirdi. Esed rejiminin birçok Kürt’e vatandaşlık hakkı tanımadığına dikkat çeken Bakan, yeni yönetimin bu hatayı düzeltmeye çalıştığını söyledi. Ayrıca, ABD’nin PKK/YPG ile iş birliğini “büyük bir hata” olarak nitelendirerek, Trump yönetiminin bu yanlış adımı düzeltmesinden memnuniyet duyduklarını ifade etti.
Türkiye’nin AB üyeliği konusundaki soruya Fidan’ın yanıtı netti: “Avrupa Birliği, Türkiye’ye karşı kimlik siyaseti zihniyetini koruduğu sürece bunun asla gerçekleşmeyeceğini düşünüyorum.” AB’yi “uluslarüstü” olmayı başarmış, ancak “medeniyetlerüstü” olamamış bir kurum olarak tanımlayan Fidan, Türkiye söz konusu olduğunda kimlik siyasetinin ön plana çıktığını savundu. Fransa eski Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin bu tutumu başlattığını belirten Fidan, Türkiye’nin üyeliğinin aşırı sağın yükselişine engel olabileceği, hatta Brexit’i dahi önleyebileceği gibi çarpıcı bir iddiayı ortaya attı.
Fidan, AB’nin uzun süredir ABD koruması altında yaşadığını ve bu korumanın ortadan kalkmasıyla kendi güvenlik mimarisini aradığını ifade etti. “İngiltere ve Türkiye AB üyesi olsaydı, kendi ağırlık merkezimizi yaratmış olurduk” diyerek, stratejik bir iş birliği potansiyeline dikkat çekti. Süper güçlerin çıkarlarıyla örtüşmeyen durumların herkesi zorladığını, ancak bir araya gelinirse bunun önüne geçilebileceğini ekledi.
AB ile Türkiye arasındaki 230 milyar dolarlık ticaret hacmine değinen Fidan, ekonomik bağların güçlü olduğunu, ancak güvenlik boyutunda henüz aynı seviyede bir uyumun olmadığını belirtti. Fidan’ın sözleri, Türkiye’nin hem bölgesel hem de küresel denklemlerde aktif ve kendine özgü bir rol oynamaya devam edeceğinin bir yansımasıydı.
