Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizde kirliliğe yol açan ‘hayalet ağlar’ sorununa karşı suda çözünebilen yenilikçi bir ağ projesi geliştirdi. Proje, TEKNOFEST’te birincilik kazandı.
Denizlerde kirliliğe yol açan ve ‘hayalet ağ’ olarak bilinen kaybolmuş balıkçı ağlarına karşı geliştirilen suda çözünebilen ağlar, çevre felaketini önleme yolunda önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencilerinden oluşan ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, bu yenilikçi proje ile TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti.
Plastikten üretilen balıkçı ağları, kullanım ömrü dolduğunda, kaybolduğunda veya kazalar sonucu denizde terk edildiğinde ‘hayalet ağ’ adı verilen ciddi bir çevre sorununa yol açıyor. Bu terk edilmiş ağlar, denizin altında avcılığa devam ederek yunus, kaplumbağa, köpekbalığı gibi deniz canlılarının yanı sıra deniz kuşlarının da ölümüne neden oluyor. Yüzlerce yıl boyunca denizde kalarak suyu kirleten bu ağlar, parçalandığında ise mikroplastiklere dönüşerek besin zinciri yoluyla insan sağlığını tehdit ediyor.
Türkiye, son 11 yılda yaklaşık 2,9 milyon metrekarelik alandaki hayalet ağ temizliği ile bu soruna karşı mücadele ediyor. Ancak bu temizlik çalışmaları hem kaynak hem de zaman kaybına neden oluyor.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden Elektrik-Elektronik, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerin oluşturduğu ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, bu küresel soruna yenilikçi bir çözüm getirdi. ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Çevre ve Enerji kategorisinde birincilik kazanan ekip, çalışmalarını TÜBİTAK desteğiyle sürdürüyor.
Ekipte Elektrik-Elektronik Mühendisliği’nden Hakan Çevik, Umut Günay ve Barış Can Gökçe, Biyomühendislik’ten Beril İralgil ve İrem Akalan, Bilgisayar Mühendisliği’nden ise Özge Göksu yer alıyor. Projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt üstleniyor.
Üniversite bünyesinde devam eden çalışmalarda, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyonlar yapılıyor. Laboratuvar verilerinin gerçek deniz koşullarında doğrulanması amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu süreç, ürünün çevresel etkilerini ve kullanım performansını detaylı analiz etmeyi amaçlıyor.
Projenin temelini, petrol bazlı olmayan ve suda çözünebilen ‘biyopolimer’ tabanlı yapılar oluşturuyor. Kaybedildiğinde veya denize bırakıldığında doğaya ve deniz canlılarına zarar vermeden çözünmesi hedeflenen malzemenin, aynı zamanda sağlam olması da büyük önem taşıyor. Bu nedenle çalışmada dayanıklılık, ekonomiklik ve sürdürülebilirlik ön planda tutuluyor.
Patent süreçleri devam eden projenin, tamamlanmasının ardından birkaç yıl içinde ticari kullanıma sunulması hedefleniyor. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, seri üretimi patent haklarını alacak firmalar aracılığıyla yaygınlaştırarak 2030’lardan itibaren denizlerde ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ vizyonunu gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Bu çalışma, Türkiye sularının yanı sıra küresel deniz ekosistemleri için de önemli bir fayda sağlayacak.
