İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, İstanbul Kalkınma Ajansı desteğiyle yenidoğan bebeklerden yetişkinlere kadar geniş bir yelpazede erken teşhis ve tedavi takibi için yapay zeka destekli devrim niteliğinde bir projeyi hayata geçirdi. Bu yenilik, sağlık hizmetlerini daha hızlı, etkin ve bütünsel hale getirerek, birçok hayatın kurtarılmasına ve yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlıyor.
Yapay zekanın sağlık alanındaki yükselişi artık sadece tahminlerden ibaret değil, somut projelere dönüşüyor. Hastalıkların ilk evrelerinde tespitinden, kişiye özel tedavi rotalarına kadar geniş bir yelpazede hekimlere omuz veren bu akıllı teknolojiler, şimdi de İstanbul’un minik sakinleri, yani yenidoğan bebeklerin sağlık serüveninde başrolü üstleniyor.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün önderliğinde, İstanbul Kalkınma Ajansı’nın da güçlü desteğiyle hayata geçirilen bu vizyoner proje, yaklaşık bir yıl süren yoğun bir geliştirme sürecinin ardından nihayet şehrin tüm hastanelerinde nefes almaya başladı. Artık yenidoğan bebeklerin tanı, tedavi ve izlem süreçleri, yapay zekanın titiz gözetiminde ilerleyecek.
Bu çığır açan girişimin perde arkasını, İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner ve projenin koordinatörü Dr. Kemal Kural’dan dinledik.
Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, bu yapay zeka destekli sistemin sadece yenidoğanlarla sınırlı olmadığını, aslında çok daha büyük bir resmin parçası olduğunu vurguluyor. Güner, projenin temel hedefini şu sözlerle özetliyor: “Biz, birinci, ikinci, üçüncü ve hatta rehabilitasyon dediğimiz dördüncü basamak sağlık hizmetlerinin arasındaki organizasyonu güçlendirmek için bir yapay zeka projesi geliştirdik. Yenidoğanlar bunun sadece ilk adımı. Amacımız, doğumdan ölüme kadar sağlık personelimizin yürüttüğü koordinasyonu artık yapay zekanın zekasıyla birleştirmek.”
Sistemin sahada yarattığı etki oldukça dikkat çekici. Doç. Dr. Güner, geçmiş uygulamalardan örnekler vererek sistemin can kurtaran potansiyelini gözler önüne seriyor: “3 bin civarında çocuğumuzda 18-36 ay aralığında otizm taramasını başarılı bir şekilde gerçekleştirdik. Bunun yanı sıra, binden fazla kanser tanısını erkenden koyarak, birçok hastamızın hayatının kurtulmasına vesile olduk. Bu programı; erişkinden çocuğa, okul çağındaki bireylerden yaşlılara kadar her yaş grubunda kullanıyoruz.”
Sistemin, aslında eski bir vizyonun teknolojiyle güçlendirilmiş hali olduğunu belirten Doç. Dr. Güner, şunları ekliyor: “Sayın Bakanımız Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, İstanbul İl Sağlık Müdürü olduğu dönemde, riskli bulduğumuz çocukların randevularını kendimiz ayarladığımız bir uygulama başlatmıştı. Şimdi teknolojiyle birlikte bu süreci çok daha kapsayıcı hale getirdik. Çocuklarımızın sevkini, otizm taramasında riskli çıkanların psikiyatri muayenesini ve sonrasındaki rehabilitasyon süreçlerini artık İstanbul Valiliği ve İstanbul Kalkınma Ajansı destekli bu projeyle yönetiyoruz.”
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Destek Hizmetleri Başkan Yardımcısı ve Proje Koordinatörü Dr. Kemal Kural, sistemin birincil amacının, birinci basamakta yapılan taramalarda riskli veya şüpheli görülen tüm vatandaşların tanı, teşhis ve tedavi süreçlerinin entegre bir şekilde yönetilmesi olduğunu vurguluyor.
Dr. Kural, yenidoğan tarama programını şöyle açıklıyor: “Her yıl yaklaşık 150 bin yenidoğanımız, topuk kanı aracılığıyla konjenital metabolik hastalıklar grubunda (kistik fibrozis, fenilketonüri, biyotinidaz eksikliği gibi 5 ana hastalık) taranıyor. Bu taramalar sonucunda riskli pozitif sonuçlanan bebekler için, yapay zeka desteğiyle oluşturduğumuz yazılım üzerinden, ikametine en yakın ve en kısa sürede uzman hekim randevusunu planlıyoruz.”
Kesin tanı konulduktan sonraki tedavi sürecinin de bu yazılım üzerinden takip edildiğini belirten Dr. Kural, “Buradaki esas amacımız hem iş yükünü azaltmak hem de yapay zekanın katkısıyla tedavi protokollerini daha ileriye dönük olarak optimize etmek. Vatandaşlarımızın tarama sonrası sistematikte zaman kaybına uğramadan erken tanıya hızla ulaşmasını sağlamak temel hedefimiz” diye ekliyor.
Konjenital metabolik hastalıklarda erken tanının ve tedaviye hızlı başlamanın hayati önem taşıdığını vurgulayan Dr. Kural, “Örneğin farmakolojik ve destek tedavilerine hızlı ve etkin bir şekilde ulaşmak çok mühim. Otizm spektrum bozukluğunda da tanı ne kadar erken konulursa, çocukların eğitim ve rehabilitasyon sürecinden o ölçüde daha fazla yarar sağlandığı ve yüzde 100’e varan iyileşmeler görülebildiği biliniyor” diyor.
Yapay zeka destekli bu projenin sadece klinik faydalarıyla değil, aynı zamanda bilimsel araştırmalar için de paha biçilmez bir potansiyel taşıdığını belirten Dr. Kural, “Oluşacak devasa veri tabanı, tüm bilim insanlarımızın ve hocalarımızın hizmetine sunulacak. Bu sayede hem bilimsel bir gelişme kaydedebilecek hem de tedavi protokollerini daha yakından izleyebilecek bir yapı kuruyoruz. Bunun Türkiye’ye bilimsel anlamda çok büyük katkıları olacağına inanıyoruz” ifadelerini kullanıyor.
Doç. Dr. Güner, projenin Sayın Cumhurbaşkanımızın başlattığı Sağlıkta Dönüşüm Projesi’nin vizyonuyla örtüştüğünü ve “Vatandaşımız bir kere sağlık sistemine başvurduğunda başka hiçbir başvurmaya ihtiyaç duymasın” anlayışını benimsediklerini belirtiyor. Türkiye’nin kendi yerelinde geliştirilen bu uygulamanın tüm ülkeye yaygınlaşacağına olan inançları tam.
