Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerdeki hayalet ağ sorununa biyopolimer tabanlı, suda çözünebilen ağ projesiyle çare buldu. Proje, TEKNOFEST’te birincilik kazandı.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencilerinden oluşan Pagit Spektrum: DEEPNETS ekibi, denizlerdeki “hayalet ağ” sorununa çare olacak suda çözünebilen biyopolimer tabanlı ağ projesi geliştirdi. TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik kazanan bu yenilikçi çalışma, deniz ekosistemine zarar veren atık ağları ortadan kaldırmayı hedefliyor. Projenin birkaç yıl içinde balıkçılık sektöründe kullanıma sunulması planlanıyor.
Denizlerde kaybolan, terk edilen veya kazalar sonucu kalan plastik bazlı ağlar, “hayalet ağ” olarak biliniyor. Bu ağlar, kullanım ömrü dolduktan sonra bile deniz altında avcılığa devam ederek balık popülasyonlarına zarar veriyor. Özellikle üreme dönemlerinde balıklar bu ağlara takılarak yaşamlarını yitiriyor.
Yunuslar, deniz kaplumbağaları, vatozlar, köpekbalıkları gibi deniz canlıları ile deniz kuşları da bu ağlara takılarak uzun süreli ve acılı ölümlerle karşılaşıyor. Hayalet ağlar, mercan resiflerini boğarak deniz tabanındaki yaşama zarar veriyor. Yüzlerce yıl boyunca suyu kirletmeye devam eden bu ağlar, çözündüğünde mikroplastik yayarak balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri dönüyor ve kanser gibi hastalık risklerini artırıyor.
Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağı denizlerden temizledi. Ancak bu temizlik çalışmaları, önemli kaynak ve zaman kaybına yol açıyor. Dünya genelinde bu soruna kalıcı çözümler bulma arayışları sürerken, Türkiye’den gelen bu proje umut vadediyor.
Pagit Spektrum: DEEPNETS ekibi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde öğrenim gören Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencileri Hakan Çevik, Umut Günay ve Barış Can Gökçe, Biyomühendislik öğrencileri Beril İralgil ve İrem Akalan ile Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Özge Göksu’dan oluşuyor. Ekip, TEKNOFEST KKTC 2025’teki başarısının ardından çalışmalarını hızlandırdı. Projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt yürütüyor ve TÜBİTAK da bu çalışmaya destek sağlıyor.
Geliştirilen ağlar, suda çözünebilen biyopolimer tabanlı yapılardan oluşuyor. Petrol bazlı olmayan bu malzeme, denizde kaybolduğunda kontrollü bir şekilde çözünerek doğaya ve deniz canlılarına zarar vermiyor. Proje ekibi, aynı zamanda ağların mekanik performansını ve dayanıklılığını optimize etmek için üniversite bünyesinde yoğun çalışmalar sürdürüyor.
Laboratuvar ortamında elde edilen verilerin gerçek deniz koşullarında doğrulanması amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu uygulamalar, ürünün çevresel etkilerini ve kullanım performansını kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi sağlayacak. Çalışma, dayanıklı, ekonomik ve sürdürülebilir bir sistem oluşturmaya odaklanıyor.
Patent çalışmaları devam eden projenin, bu sürecin tamamlanmasının ardından birkaç yıl içerisinde son kullanıcılarla buluşturulması hedefleniyor. Pagit Spektrum: DEEPNETS ekibi, ağların seri üretimini kendileri yapmayacak; patent haklarını alan firmaların üretim yapabilmesiyle balıkçılık sektöründe hızlı bir dönüşümün önünü açmayı amaçlıyor. Ekip, 2030’lardan itibaren “hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan” hayalini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu çalışma, sadece Türkiye için değil, dünya genelindeki tüm deniz suları için önemli çevresel faydalar sağlayacak.
