İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma olasılığı küresel enerji piyasalarını tedirgin etti. Hukuki sonuçları ve deniz sigortası etkileri neler?
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hamlelerinin ardından Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma olasılığı, küresel enerji piyasalarında endişeye yol açtı. Bu durum, petrol fiyatlarında artışa ve deniz taşımacılığı sigorta primlerinde yükselişe neden oldu.
Uluslararası Deniz Hukuku Uzmanı Avukat Selçuk Esenyel, Hürmüz Boğazı’nın Basra Körfezi’ni Umman Denizi üzerinden açık denizlere bağlayan kritik bir geçiş noktası olduğunu vurguladı. Esenyel, boğazın enerji ve ticaret taşımacılığındaki vazgeçilmez rolüne dikkat çekti.
Esenyel, Hürmüz Boğazı’na alternatif rotaların tam bir ikame olmadığını, sadece bağımlılığı azaltmaya yönelik çözümler sunduğunu belirtti. Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gazı boru hatlarıyla Kızıldeniz veya Umman Denizi’ndeki terminallere taşımasının, sevkiyatın bir kısmını boğaz dışına çıkarabileceğini ifade etti.
Esenyel, Hürmüz Boğazı’nın tamamen veya süresiz kapatılmasının uluslararası hukukta güçlü bir dayanağı olmadığını savundu. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin (BMDHS) boğazlarda transit geçiş hakkını güvence altına aldığını hatırlattı.
Deniz sigortası konusunda da değerlendirmelerde bulunan Esenyel, sigortacının teminattan keyfi olarak çekilemeyeceğini, ancak poliçe şartları ve deniz sigortası ilkelerinin belirli durumlarda fesih veya teminatı daraltma imkanı sunabileceğini söyledi. Savaş riski veya ambargo gibi durumlarda ek prim talep edilebileceğini de ekledi.
Esenyel, sigorta şirketinin teminattan çekilmesi durumunda armatörlerin alternatif çözümlere başvurabileceğini belirtti. Aynı riskin başka bir sigorta şirketi tarafından üstlenilmesi, savaş risklerini kapsayan ek teminat satın alınması veya seferlerin ertelenmesi gibi seçeneklerin değerlendirilebileceğini ifade etti.
Deniz sigortası primlerinin belirlenmesinde birçok faktörün etkili olduğunu vurgulayan Esenyel, sigortacının risk algısı ve reasürans kapasitesinin fiyatlamayı şekillendirdiğini söyledi. Risklerin aşırı yükselmesi durumunda ek primlerin artabileceğini veya teminatın bulunamayabileceğini de sözlerine ekledi.
