Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Prof. Dr. Ahmet Cumhur Dülger ve ekibi, çölyak hastalığının beyin yapısını etkileyen nadir bir durumu, Arnold-Chiari malformasyonunu dünyada ilk kez saptadı. Bu çığır açan bulgu, hastalığın sadece sindirim sistemiyle sınırlı olmadığını gösterirken, Karadeniz’deki yaygınlığı ve erken tanının hayati önemi de vurgulandı.
Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yürütülen çığır açan bilimsel çalışmalar, çölyak hastalığına dair bildiklerimizi kökten değiştirme potansiyeli taşıyor. Gastroenteroloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Cumhur Dülger ve ekibinin öncülüğündeki bu araştırmalar, dünya tıp literatürüne yepyeni bir sayfa açtı.
Prof. Dr. Dülger, ekibiyle birlikte, çölyak hastalığına bağlı olarak ortaya çıkan benzersiz bir durumu gözler önüne serdi. “Çölyak hastalığı yüzünden beyin sapındaki kemik dokunun erimesi ve beynin omurilik kanalına doğru yer değiştirmesiyle oluşan Arnold-Chiari malformasyonunu dünyada ilk kez Giresun’da keşfettik” diyerek bulgularının önemini vurguladı. Bu eşsiz vaka, Uluslararası Beyin Cerrahisi Dergisi’nde yayınlanarak küresel tıp camiasının dikkatini çekti ve resmi olarak dünya literatürüne ‘ilk’ olarak kaydedildi. Bu gelişme, çölyak hastalığının sadece bağırsaklarla sınırlı kalmayıp, sinir sistemi üzerinde de şaşırtıcı etkilere sahip olabileceğinin güçlü bir kanıtı.
Doğu Karadeniz Bölgesi’nde çölyak ve inflamatuar bağırsak hastalıklarının (ülseratif kolit ve Crohn) Türkiye ortalamasının çok üzerinde seyretmesi dikkat çekiyor. Prof. Dr. Dülger, bu durumun tarihsel beslenme alışkanlıklarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtiyor. Yüz yıl öncesine kadar bölgede mısırın beslenmenin ana direği olduğunu, sonrasında ise buğdaya geçişle birlikte çölyak vakalarında belirgin bir artış yaşandığını ifade etti. Dülger, bu durumu adeta bir ‘mısırdan buğdaya geçiş fenomeni’ olarak nitelendiriyor; geçmişin beslenme düzeninin bugünkü sağlık profili üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.
Çölyak hastalarının en büyük çıkmazlarından biri olan beslenme konusunda da önemli bir adım atıldı. Prof. Dr. Dülger, bu doğrultuda kapsamlı bir hasta kılavuzu hazırladıklarını duyurdu. “İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Beslenme” adını taşıyan bu kitapçık, Giresun İl Sağlık Müdürlüğü’nün desteğiyle Türkiye genelindeki hastanelere ulaştırılacak. Bilimsel verilerle günlük hayatı kolaylaştırmayı hedefleyen bu rehber, hastaların en temel ihtiyaçlarından birine çözüm sunmayı amaçlıyor.
Prof. Dr. Dülger, çölyak hastalığının sandığımızdan çok daha geniş bir etki alanına sahip olduğunu ve erken tanının hayati önem taşıdığını ısrarla vurguluyor. Tedavisinin tamamen diyetle mümkün olduğunu ancak bu noktaya varmak için zamanında teşhisin şart olduğunu belirtiyor. Çölyak; boy kısalığı, nedeni anlaşılamayan kansızlık, D vitamini eksikliği ve erken yaşta kemik erimesi gibi ciddi sorunlara zemin hazırlayabiliyor. Özellikle çocukluk çağında yapılacak taramalarla, birçok çocuğun boyunun 10-12 santimetreye kadar daha fazla uzayabileceği düşünülüyor. Anadolu’nun buğdayın kalbi olduğunu ve çölyakın bir anlamda bu toprakların bir yansıması olduğunu dile getiren Dülger, bu alandaki bilimsel çalışmaların artırılması gerektiğini ve hatta dünya çapında yankı uyandıracak bir Çölyak Enstitüsü kurulması arzusunda olduğunu sözlerine ekledi.
